نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

بیانیه کرسی یونسکو در بازیافت آب دانشگاه تهران در خصوص سیل های اخیر کشور

بیانیه کرسی یونسکو در بازیافت آب دانشگاه تهران در خصوص سیل های اخیر کشور

98/1/28

 

 

 

در آغاز سال نو و در حالی که مردم سرزمین عزیزمان ایران در تدارک جشن‌های نوروزی بودند، متاسفانه حادثه سیل در برخی استان­های کشور منجر به بروز خسارات جانی و مالی فراوانی شد که این حوادث تلخ و خسارت‌بار، موجبات تاثر و تالم عمومی را فراهم آورد و البته موجی از امید جهت تامین بخشی از منابع آبی مورد نیاز و همبستگی ملی را برای کمک به آسیب‌دیدگان در پی داشت .

کرسی یونسکو در بازیافت آب دانشگاه تهران به عنوان بخشی از جامعه علمی و دانشگاهی کشور، خود را در رنج آسیب‌دیدگان این حادثه شریک دانسته و لازم می‌داند نکاتی را به شرح زیر متذکر ‌شود:

1- یکی از مهمترین مخاطرات موجود در مناطق سیل زده، تامین آب سالم و بهداشتی برای مصارف  شهروندان آن مناطق می باشد. استفاده از آب غیر بهداشتی و ناسالم موضوعی بسیار خطرناک بوده که جان مردم به ویژه کودکان را تهدید می کند. همچنین خطر شکست تصفیه­ خانه­ ها و سرریز شدن توامان فاضلاب و آب­های سطحی وجود خواهد داشت که این پدیده پیامدهای بسیار مخرب زیست­ محیطی، بهداشتی، اقتصادی و اجتماعی را در پی دارد. لذا می بایست دستگاه­های اجرائی با استفاده از ظرفیت­ های موجود در کشور، به ویژه ظرفیت­ های نهادهای مردمی و بخش ­های علمی کشور، تمهیداتی در این رابطه اتخاد کرده و برای اجتناب از موارد مشابه تحلیل ریسک و برنامه عمل (Action Plan) در مقابل سیلاب برای این تاسیسات زیربنایی تهیه نمایند. 

2-  از آنجایی که پیش ­بینی­ های هواشناسی دارای عدم قطعیت های قابل توجهی است، باید در تهیه برنامه های مدیریت بحران سیل براساس این عدم قطعیت­ ها از ظرفیت های علمی دانشگاه ها و مراکز علمی بهره جست. همچنین توجه به این نکته ضروری است که اگر چه بحران سیل در سال جاری دیر یا زود پایان می پذیرد اما این مسئله نباید به باد فراموشی سپرده شود. چرا که خطر سیل همیشه و هر ساله در کمین ماست و بی توجهی به این موضوع می تواند خسارات جبران ناپذیری را به کشور تحمیل کند که با توجه به تجربه سیل امسال، این بی توجهی غیر قابل قبول می باشد.

3- آمادگی کامل و اقدام فوری مسئولان برای کمک‌رسانی به مردم سیل‌زده و آسیب‌دیده، مهمترین انتظاری است که بعد از وقوع سیل اخیر در میان مردم مطرح بود که باز هم به دلیل ضعف سیستمی در هماهنگی ستادهای مدیریت بحران، انتقاد و ناخشنودی به حق هموطنان عزیزمان را به دنبال داشت. عملکرد موفق در این بخش نیازمند تهیه برنامه عمل برای مدیریت بحران سیل و شبکه های مدیریتی آن است که استفاده از دانش و تجارب ملی و بین المللی در توسعه آنها ضروری است و دانشگاه ها می­ توانند نقش مهمی در بومی سازی و بهینه­ سازی این دانش ایفا نمایند.

4-  افت زیاد سطح ایستابی و روند نامطلوب کمی و کیفی آبدهی چاه‌ها، چشمه­ ها و قنات‌ها در اغلب دشت‌ها، به هم خوردن تعادل آبی و به تبع آن تعادل زیست محیطی حوضه­ های آبخیز، ناپایداری کشاورزی و در نهایت تشدید روند بیابان‌زایی در کشور معلول مستقیم بهره برداری بیش از حد از منابع آب زیر زمینی بوده است. سیل­ ها با وجود خرابی­ های بسیاری که به بار می آورد ولی می ­توانند به فرصت به منظور تغذیه آبخوان ها تبدیل شوند. یکی از راه حل‌های مناسب و کارآمد، استفاده از سامانه­ های پخش سیلاب و تغذیه مصنوعی است تا بتوان علاوه بر کاهش خسارت های ناشی از سیل، حجم سفره­ های آب زیرزمینی را افزایش داد.

5- کلیه تصاویر منتشره از سیلاب های اخیر نشان دهنده غلظت بالای رسوب و فرسایش شدید حوضه­ های آبخیز می­ باشد که این غلظت بالای رسوب سیلاب ها علاوه بر تشدید طغیان رودخانه­ ها، افزایش قدرت تخریبی سیلاب­ های اخیر و ایجاد مشکلات در استفاده از تاسیسات زیر بنایی و سازه ­های آبی مهارسیلاب (نظیر سدها) را موجب گشته است. لذا برای مدیریت جامع سیلاب و سیلاب دشت باید علاوه بر روش های فعلی، به اجرای طرح­های آبخیزداری، حفاظت جنگل­ ها و مراتع، ساخت سدهای رسوبگیر و تاخیری و نیز روش­ های غیرسازه­ ای مدیریت سیلاب دشت­ ها توجه شود تا نواقص سامانه های موجود مهار سیلاب رفع شده و به سامانه­ های جامع مدیریت سیلاب دشت ها ارتقا یابد. در این راستا به یافته­ های اخیر دانشگاه­ ها و مجامع علمی باید توجه ویژه شود.

6- سیلاب­ های اخیر نشان داد که در احداث سازه­ های آبی و تاسیسات زیربنایی و سایر فعالیت­ های انسانی در جنگل­ ها و مراتع به معیارهای توسعه پایدار بی ­توجهی شده و در نتیجه تواتر رخداد وشدت سیلاب­ ها و پیامدهای آنها تشدید یافته است. لذا باتوجه به اینکه مبانی مطالعه و مدیریت بر اساس معیارهای توسعه پایدار در پژوهش ­های متعدد دانشگاه­ ها و مراجع علمی کشور تبیین شده است، پیشنهاد می شود کمیته ویژه­ ای از طرف دولت متشکل از متخصصین دانشگاهی و مدیران اجرایی برای تدوین آیین نامه های اجرایی و دستورالعمل ­های فنی لازم جهت مطالعه و تصویب طرح ­های عمرانی و توسعه­ ای (بویژه طرح­ های آبی و تاسیسات زیربنایی) کشور تشکیل شود تا در یکسال آینده این آیین نامه های اجرایی و دستورالعمل­ های فنی را تهیه و جهت تصویب به هیات دولت ارائه نمایند.

7- با توجه به حجم قابل توجه بارندگی از شروع سال جاری تا به امروز، می­توان انتظار داشت وضعیت آب ­های سطحی در سال جاری مناسب باشد. این در حالی است که وضعیت آب­ های زیرزمینی با وجود این بارندگی، چنانچه تمهیدات لازم جهت استفاده مناسب از آن­ها اندیشیده نشود، همچنان نامساعد خواهد ماند و تغییر چشمگیری نخواهد کرد. لذا این بارش­ ها نباید توهم حل معضل آبی دراز مدت را ایجاد کرده و درنتیجه برنامه های مبتنی بر سازگاری با کم آبی و ارتقای بهره وری آبی در کشور به فراموشی سپرده شود.  

در پایان از کلیه دستگاه­های اجرائی، نیروهای مسلح، نهادهای دانشگاهی و مردمی که خالصانه به یاری هموطنان عزیز سیل زده شتافته اند قدردانی نموده و آمادگی خود را برای هرگونه همکاری اعلام می­نمائیم.

 

کرسی یونسکو در بازیافت آب